Özet
İşrâkîliğin kurucusu Sühreverdî’nin Hikmetü’l-işrâk’ta İbn Sînâcı/Meşşâî kozmolojiye yönelttiği eleştirilere odaklanan bu çalışmada dört kozmolojik problem ele alınmaktadır. Her iki sistemin benzerlikleri ve farklılıkları- nın mukayeseli olarak incelenmesine imkân veren bu problemler sırasıyla evrenin sınırı ve düzeni, sabit yıldızlar feleğinin konumu ve işlevi, geriye gitme [retrograde] hareketi ile Güneş ve Ay’ın durumudur. Ortaklaşa sudurcu modeli esas almalarına rağmen Sühreverdî’nin zikredilen problemler üzerinden Meşşâî kozmolojiye yönelik tespit ve eleştirileri ile bunların Hikmetü’l-işrâk şârihleri tarafından nasıl yorumlandığı, nihayet bu tartışmanın modern kozmoloji üzerindeki muhtemel etkileri ve değeri dikkatlere sunulan temel sorular arasındadır.